Τρίτη, 1 Αυγούστου 2017

Ουγκαγκα μπούμ ντιρλί γκαγκά, κι Ανείπωτα -1821 - 1822

      
«Ραγιάς είναι εκείνος που τρέμει τους μπάτσους 
του Τούρκου, που είναι σκλάβος του φόβου του. 
Είναι μισός άνθρωπος. Την ραγιαδοσύνη του     
την ονομάζει αναγκαία φρονιμάδα. Τον κυνηγάς 
και κρύβεται. Τον δέρνεις και ακόμα σκύβει.       
Τον σκοτώνεις και σωπαίνει...»                             
-Ίων Δραγούμης-


        Tου ήρωα προ-προπάππου,
        ξημέρωμα Σαββάτου,
        του πήρα μιά συνέντευξη,
        κάνοντας επανένταξη
        στους ζωντανούς,
                                τού νου μου,
        του κόσμου του φανταστικού μου..

        Γεννήθηκε το χίλια οκτακόσια
        ο συνεντευξιαζόμενος και όσα
        μου είπε... καταγράφω,
        παίζοντας τον βιογράφο.

        Σαν έλεγε για τ' αρματολίκι
        δεν μου πούλαγε αντριλίκι
        δεν τόπαιζε καθόλου μάγκας
        ο Γεράσιμος
                        ο Ματαράγκας*.

        Μιλώντας για την κλεφτουριά
        σημάδι από κουμπουριά
        χάιδευε με τόνα χέρι
        θύμησες μπροστά να φέρει.
       ____________________


Σημείωση:

* ΠΟΝΤΙΑΚΑ ΝΕΑ (19ος αιώνας)
Φροντίδι ΕΛ. ΜΙΧΑΗΛΙΔΗ
[...]
Των τεσσάρων τούτων τέκνων της τον 
θάνατον μαθούσα η μήτηρ παρεφρόνησεν. 
Ο τελευταίος των αδελφών Γεράσιμος, 
πολεμήσας και ούτος γενναίως κατά την 
επανάστασιν, ετραυματίσθη πολλάκις,
απώλεσε δε και την αριστερά του χείρα, 
προήχθη εις  λοχαγόν και ετιμήθη 
με το αργυρούν αριστείο του Αγώνος... 
                  
*η Οικογένεια Ματαράγκα είναι 
καταχωρημένη στο ληξιαρχικό 
βιβλίο του Ναού Αγίου Σπυρίδωνος
στο Φρούριο Αγίου Γεωργίου 
ή Città di Cefalonia όπως αναφέρεται 
στα επίσημα βενετικά αρχεία. 











_______________________________________


1821

               Κοιτώντας ερευνητικά εμένα
               αρχίζει λίγο κομπιασμένα
               να εξιστορεί το ''είκοσι ένα'':

                         Τα τέσσερα αδέλφια μου, ένα-ένα,
                         πέσανε στον αγώνα
                         και γω... απ΄τον αγκώνα
                         δεν έχω το αριστερό μου χέρι,
                         γιατί των Τούρκων το μαχαίρι,
                         το κοφτερό το γιαταγάνι
                         λιγό 'θελε να με ξεκάνει
                         σαν με τ'αδέλφια μου 'χε κάνει..

               Πήραμε την Τριπολιτσά,
               το φρούριο στη Μονεμβασιά,
               Νεόκαστρο και Ακροκόρινθο,
               που κάνουν τον αλγόριθμο
               προς την ελευθερία,
               μα για την εξουσία
               αρχίζει η... φαγωμάρα,
               διαχρονική μας... λες, κατάρα.

               Πρόκριτοι, λόγιοι, κληρικοί
               ενοχλημένοι είναι... πολύ !
               κι αυτό βεβαίως οδηγεί
               σε εμφύλια σύρραξη σφοδρή.

               Χωρίς των μαχητών την έλευση
               η πρώτη εθνοσυνέλευση,
               χωρίς τον Οδυσσέα
               και την πρωταγωνιστική παρέα
               Κολοκοτρώνη και Υψηλάντη.

               Παρ' όλα αυτά... φάρος θα λάμπει
               πλέον στην ιστορία μας,
               σταθμός για την πορεία μας,
               ο όρκος των Ελλήνων,
               των πληρεξουσίων 'κείνων...

                     ''Όλοι μας ορκιζόμεθα
                      εδώ να συσκεπτώμεθα
                      με ειλικρίνεια και αγάπη
                      χωρίς μίση και πάθη...''





         Η δεύτερη άλωση της Πόλης

Ξάφνου ο πάππος κοντοστάθηκε,
και δείχνει να ταράχτηκε,
σαν του ζητάω να μου πει,
πιότερα για τη Φιλική
την ''Εταιρεία'' στην Οδησσό,
που για το θέμα,
                         [μεσάνυχτα είχα 'γώ,             
για τ' όραμα, το σχέδιο και τη δράση.

Επιγραμματικά σε κάθε τάξη
αναφερόνταν στο σχολείο οι δασκάλοι
αλλά ουσία ποτέ μες το κεφάλι,
δεν μούβαλαν... 
                            [να έχω κάποια ιδέα,
για την ιστορική και ένδοξη αυτή παρέα.

Δεν θέλησε ο πάππος να απαντήσει...

           Αργότερα, μόνος είχα αναζητήσει,
           μάταια όμως... 
                            Λεπτομέρειες λείπαν απ' τα ιστορικά βιβλία
           και έβαζα μπροστά τη φαντασία,                       
           να συμπληρώνει τα κενά στην ιστορία,
           για τη "Φιλική'' των πατριωτών την Εταιρεία.    
               
           Τις έρευνες σταμάτησα...
                                             [πέρασαν δεκαετίες,
           είχα συμφιλιωθεί και με τις απορίες,
           όταν σ' ένα βιβλίο, για της επανάστασης το μπόλι,
           με τίτλο, ''Άγιοι & δαίμονες στη Πόλη''
           μου ''απαντάει'' ο συγγραφέας Καλπούζος Γιάννης,
           σε μία γλώσσα βέβαια που δύσκολα την πιάνεις,
           μ' ένα μπέρδεμα λέξεων Ελληνοτουρκικών...

Πρόχειρα θα σου πω δύο τρεις μεταξύ πολλών,
όπως ζάβαρης* και κοπούκι*...                                     *φουκαράς, ρέμπελος,
                         ή συντρόφι* και συντυχαίνω*,              *εσώρουχο, μιλάω-κουβεντιάζω,   
που το νεοελληνικό λεξιλόγιο, από αυτές,
                                             [είν' πια απαλλαγμένο.

Αλλά και άλλων λέξεων, μέχρι τα σήμερα γνωστών, 
που ''κυκλοφορούν'',
                                     [και λέγονται μεταξύ ημών,
όπως αμπούλα*, καδής*...                                                 *μπουκάλι, δικαστής, 
                               και καρακόλι* και κεχαγιάς*,            *αστυνομία, διευθυντής,
και μπαρμπέρης* και ραβάσι*                                          *κουρέας, ερωτική επιστολή,
                                                 και ταμπλάς*....             *δίσκος σερβιρίσματος αλλά και εγκεφαλικό

Κάπως έτσι ο Καλπούζος, με το λεξικό στο χέρι,
σαν ντοκυμαντέρ, με πάει στα μέρη,
που έδρασε η Φιλική εταιρεία,
και ρίχνει αχνά ένα φως,
                      [στην άγνωστη, γνωστή μας ιστορία.              

Το ''ταξίδι'' με το  Άγιοι & δαίμονες στη Πόλη,
βέβαια, δε μούδωσε την εικόνα όλη,
αλλά κάνει μια άγνωστη στους πολλούς περιγραφή,
και την προσπάθεια των Φιλικών,
                                                    [η Πόλη να εξεγερθεί...


    Στην Κωνσταντινούπολη, την προηγούμενη χρονιά*,              *1820
       πριν το έθνος ξεσηκωθεί κι ανάψει η φωτιά.
       Ο Υψηλάντης, της Φιλικής εταιρείας ο αρχηγός,
       στα ορκισμένα μέλη, μηνύει πως στένεψε ο καιρός,
       και ψυλλιαστήκανε οι Οθωμανοί,
       ότι η Ρωμιοσύνη σύντομα θα ξεσηκωθεί,
       και δεν μπορούσε το μυστικό άλλο να κρατηθεί...
       Στην Πόλη υπάρχει θέμα... όπου κανείς βρεθεί,
       στα καφενεία, στα παζάρια, στα σοκάκια,
                                           μπορεί να ''το'' πληροφορηθεί !

Βρισκόμαστε στο δέκατο ένατο αιώνα,
κι οι Έλληνες τα χρόνια πριν τον αγώνα,
απολαμβάνουν κάποια ψεγάδια ελευθερίας,
λόγω της Ευρωπαϊκής της συγκυρίας,
καθώς η Τουρκία φιλοξενώντας ''ξένας πρεσβείας'',
θέλει ''ωραίο πρόσωπο'' να δείξει,
                                                [στις χώρες της Εσπερίας.

Αλλά, στη διάθεση του κάθε Τούρκου είναι,
                                            [να μαστιγώσει μέχρι λιποθυμίας,
δημόσια, τον κάθε Έλληνα γκιαούρη* αν το γουστάρει,                *άπιστο
αν δεν τ' αρέσει η φάτσα του στο παζάρι,
στο καφενείο ή οπουδήποτε αλλού,
και πάντα σκύβαν το κεφάλι οι σκλαβωμένοι καλού κακού.

Εκείνο όμως που ίσως δεν είναι σ' όλους γνωστό
είναι ότι ζούσαν Έλληνες προύχοντες εδώ,
και ''Ελληνική αριστοκρατία'' με βίλες και χλιδή παρακαλώ.

Μία τάξη, που πάση θυσία θέλει, να κρατήσει 
τα προνόμια της ή και να τα αβγατίσει... 
είτε με την εξουσία των Οθωμανών αν διατηρήσει,
είτε την αυτοκρατορία των Βυζαντινών αν μετεξελίξει !  

Αυτή η τάξη ομιλούσε περί ευνοουμένου ''γένους των Ρωμιών''
που είχαν την τύχη να είναι υπό την εξουσία των Οθωμανών (!),
και διαφορετικές ''φωνές'' χαρακτηρίζονταν ως ''οχλοκρατική αταξία''.

Ότι εταυτίζετο μ' αυτούς και το "Καρακαζάνιο", εν απαρτία,
σ' ένα σημείο, με ασάφεια, ο συγγραφέας αναφέρει,
αλλά κι αν όλα τα λεξικά μπροστά μου έχω φέρει,
την ερμηνεία της λέξης δεν κατάφερα να βρω.
Αν ξέρει κάποιος ας μου το πει για να το μάθω και εγώ...

Αντιθέτως η αστική τάξη, η ανερχομένη
απ' τις αρχές της Γαλλικής Επανάστασης εμπνευσμένη,
(φιλόσοφοι, λόγιοι και επιστήμονες,
                                              έμποροι και τραπεζικοί)
οραματίζονταν την πλήρη ανατροπή,
και την επικράτηση των εν Γαλλία ιδεών, 
των Ροβεσπιέρου, Μαρά, Σαιν Ζυστ και του Δαντών....
των μαχητικών εκείνων ιδεολόγων στην Ευρώπη επαναστατών,           

Οι Τούρκοι, για τους προνομιούχους
                                         [κάνουνε τα στραβά τα μάτια
γιατί βολεύονται και έτσι μαζί τα ''κάνουνε πλακάκια''...

Τους επιτρέπουνε να έχουνε ακόμα και παλάτια,
αλλά τους λέγανε.. ''μπρε, για τα μάτια...
να μη τα βλέπουν οι δικοί μας κι οι δικοί σας,
αφήστε μπατίρικη νάναι η προσοψή σας,
και βάλτε μέσα ότι χλιδή τραβάει η ψυχή σας''.

Τι "πλιό"* να πούμε, είναι φανερό                          *πια, περισσότερο           
πως τάτσι-μίτσι-κότσι ήτανε όλο τον καιρό,
η καθεστηκυία τάξη με τους Οθωμανούς,
κηρύσσοντας στο λαό, 
                                     [ό,τι πρέπει, σ' αυτούς,                                   
στους Τούρκους οφείλουν να είναι υποταγμένοι,
και ότι τάχα οι κατακτητές είναι θεοσταλμένοι !

Οι Φιλικοί τον ξέρανε τον ''συνεταιρισμό'' αυτό,
και επτασφράγιστο κρατούσαν μυστικό,
της Πόλης τον προετοιμαζόμενο ξεσηκωμό.
Σχέδιο ευφυές κατέστρωσαν στρατηγικό, 
υπολογίζοντας ότι με τον γενικό ξεσηκωμό...

Η Πόλη θα σχημάτιζε, 
                   [δεκαπέντε χιλιάδων ανδρών ''Ελληνικό στρατό'':

             ''Οι ορκισμένοι θα μοιράσουμε στους εθελοντές βαθμούς,               
*σελ. 517
              και θα ορίσουμε αξιωματούχους στις ομάδες κι αρχηγούς... 
              Κάποια ομάδα από αυτές, θα πυρπολήσει τον Οθωμανικό τον στόλο, 
              και άλλη, συγχρόνως, θα καταλάβει τον ναύσταθμο όλο... 

              Κι αφού τα Τούρκικα πλοία θάχουμε αφοπλίσει
              τώρα εμείς, θα επανδρώσουμε και θα τα θέσουμε εν κινήσει...
              Για πληρώματα, ο Καπετάν Γκιούστος θάχει φροντίσει        *Κωνσταντής Γκιούστος 
              από τα πλοία μας με τις Ρώσικες σημαίες*, νάχει στρατολογήσει....

              Τον Σουλτάνο άλλη ομάδα μας θα αιχμαλωτίσει, 
              στη διαδρομή, καθώς θα πάει τον στρατό να συντονίσει,
              τάξη να βάλει, κι όπου χρειαστεί να βοηθήσει, 
              και καθώς θα φλέγεται όλη η Πόλη...
                                                        [τις φωτιές πως θ' αντιμετωπίσει. 

               Τα πλοία μας να ρίχνουνε, 
                                           [χωρίς σταματημό συνέχεια κανονιές,
               να εμποδιστεί ο Τούρκος να πλησιάσει στις ακτές.... 

               Θα επιτεθούμε στου Μπάνιον* τις φυλακές, 
               και ως άλλη Βαστίλη θα τις γκρεμίσουμε αυτές, 
               να ελευθερώσουμε όλους τους Έλληνες, 
                                                   [να ενωθούνε με τους μαχητές...

               Οι πράκτορές μας ήδη θάχουνε φροντίσει 
               εξέγερση μέσα στις φυλακές, εικονική νάχει αρχίσει, 
               ώστε φρουρούς και φύλακες να έχει αποσυντονίσει...

               Κι όταν πια με το καλό...
                                                 [εμείς επικρατήσουμε,
               τους εξισλαμισμένους καυκάσιους θα τους κρατήσουμε,
               ενώ τους μαυροκίτρινους...
                                                    [θα τους πούμε να ξαναπάν,
               από εκεί που ήρθαν...
                                               [από τα μέρη του Τζένκις Χαν....''
                                 ___________________

Όλοι οι Έλληνες σε υπερδιέγερση απ' την αναμονή,
περίμεναν νάρθει της αναστάσεως του έθνους η στιγμή,
και τότε...
                     όπως στις Θερμοπύλες ο Εφιάλτης θα φανεί,
ή διπλός καλύτερα να πω, που πρόδωσε χωρίς ντροπή...

Πρόδωσαν το σχέδιο των φιλικών στους κατακτητές κι εχθρούς μας.
Τι κρίμα !, ο διάκος Χριστόφορος, και ο Ασημάκης Θεοδώρου,
                                                                        [πουλήσαν τους δικούς μας.

Αργότερα, βγήκε η φήμη ότι υπήρξανε κι άλλοι καταδότες 
μα η Εταιρεία φρόντισε να εκτελεστούν,
                                                              [ένας μετά το άλλον οι προδότες.
Μόνο ο Ασημάκης δεν εκτελέστηκε,
                           [γιατί οι Τούρκοι φρόντισαν να τον φυλακίσουν,
άγνωστο γιατί...
                [θέλανε να τον κρύψουν ; ή μήπως να τον τιμωρήσουν ;


Τώρα που πλέον τα ξέρουν όλα  οι Οθωμανοί,
παγώνει στη Πόλη κάθε σκέψη για επανάσταση κι ανατροπή...
κι οι εκπρόσωποι της Φιλικής Εταιρείας...
μοιάζουν να κιοτέψανε... 
                            [σαν νάπεσε πανικός εκ της πληροφορίας.

Σφάλμα μεγάλο ιστορικά η απόφαση εκείνη θ' αποδειχθεί,
γιατί αν όλοι οι μετέπειτα σφαγμένοι είχαν ξεσηκωθεί,
ίσως κάποιες χιλιάδες αν πολεμούσαν... 
                                                           [να παραμέναν εν ζωή.
                                 _______________


Στις είκοσι Φλεβάρη ο Υψηλάντης, της Φιλικής ο αρχηγός,                          σελ. 539
σηκώνει τη σημαία της Επανάστασης και τραβάει μπρος,                               σελ. 541
περνάει τον Προύθο ποταμό μπαίνοντας μες την Μολδαβία,
και επιτίθεται με τους ιερολοχίτες του* στη βάρβαρη αυτοκρατορία΄....


''Εγώ μετά των αδελφών κινώ απόψε για το Γιάσι        
(Ιάσιο) όπου θεία συνάρσει θέλω κάμει την αρχήν /.../. 
Είμαι πειραγμένος καθ' όλων υμών των αρχηγών και 
εις την είδησίν σας. Εκτός Δικαίου και Σεκέρη με       
αφήσατε ολομόναχον /..../. Νίκη ή θάνατος                  
υπέρ πίστεως και πατρίδος.                                           
- Αλέξανδρος Υψηλάντης - 

 Η σημαία του ιερού λόχου

         Ουδείς σπεύδει να βοηθήσει...
              Τις υποσχέσεις τους Βαλκάνιοι και Ρώσοι έχουν αθετήσει,
              Μα οι ιερολοχίτες ήδη τόχουν αποφασίσει,

             "Ε λ ε υ θ ε ρ ί α   ή   Θ ά ν α τ ο ς" και κατά του Γολιάθ,
                                                                           
έχουνε με ψυχή ορμήσει...
              Ο συντριπτικά μεγαλύτερος σε αριθμό στρατός,
                                                                        [θα τους αποδεκατίσει,
              σ' αυτή την απεγνωσμένη θυσία τους,

                                                                [στη μάχη του Δραγατσανίου,
              όπως παιανίζουν οι φαντάροι μας

                                                   [στις παρελάσεις στην Πανεπιστημίου).


Κι ήταν, λίγο πριν, ο βασιλιάς ''ξεμαρμαρώσει'' !

Μα απ' τη φοβική στάση της Πόλης,
              [η απογοήτευση του Παλαιολόγου ήταν τόση,
που γνώμη ευθύς αλλάζει, 
                                            [και για το καλό του
ξαναχώνεται γρήγορα μέσα στο μάρμαρό του.

Λύθηκε κι η απορία μου, πού βρίσκαν οπλισμό, 
                                                                    [γιατί βάσταγε χρόνια,
για το πούθε έρχονταν μπάλες, μπαρούτια, και κανόνια...


Τον πρίγκηπα Αλέξανδρο Υψηλάντη  μέσω Βεσσαραβίας,
είχε εφοδιάσει με τ' απαραίτητα τα όπλα ο Τσάρος της Ρωσίας.

Ο πρίγκηψ ηγέτης*, άνοιξε τον πόλεμο                                          *Αλέξανδρος Υψηλάντης
                                               [ποντάροντας σε μία Μεγάλη Ιδέα,
να προστρέξουν να ενωθούν μαζί του,
                                              όλοι οι Βαλκάνιοι μαζί παρέα,
να αναστήσουν την ένδοξη γηραιά εκείνη αυτοκρατορία,                          
που περιγράφαν οι εξόριστοι λόγιοι, στης Δύσης τα βιβλία.

        Σαν μαθαίνει ο Τσάρος πως η επανάσταση έχει αρχίσει,
        απ' τη χαρά του, είπαν αυτόπτες είχε χοροπηδήσει...

        Σύντομα όμως για τον Ελληνισμό η γη ανάποδα θα γυρίσει,
        καθώς ο Μέτερνιχ* της Ιεράς Συμμαχίας, τον Τσάρο έχει απειλήσει
        πως πρόθεση αν έχει την επανάσταση να υποστηρίξει,
        σίγουρος νάναι πως η Συμμαχία δεν θα τον αφήσει, 
        και άνευ ''σκέψεως δευτέρας'' θα τον εμποδίσει.

        Προ αδιεξόδου ο Τσάρος, 
                             [λέει στον υπουργό του Καποδίστρια, να μηνύσει
        στον αβοήθητο Υψηλάντη, ότι η Ρωσία 
                                                          [τον αγώνα του θ' αποκηρύξει.

Αλλοίμονο...
             [άγριο κι απίστευτο το τι θα επακολουθήσει.

Με μια πρωτόγνωρη για ηγέτη οργή,
πρωτάκουστη βγάζει ο Σουλτάνος διαταγή,
ορίζοντας πως κάθε Οθωμανός έπρεπε να οπλιστεί...

Να αγοράσει πιστόλες και γιαταγάνια όπως μπορεί,
ακόμη, προς τούτο....
                          [και το στρώμα του να ξεπουληθεί,
και να αναμένει την δική του εντολή,
ώστε ο κάθε Έλληνας στην επικράτεια να εκτελεστεί,
άντρες, γυναίκες και να μη μείνει ούτε ''παιδί''.

Η διαταγή του έπρεπε
                             [απ' τον Χατζή Χαλίλ να εγκριθεί,                  *ο Τούρκος σεϊχοισλάμης
με "φετβά"* απ' τον θρησκευτικό ηγέτη τους δηλαδή.            *οδηγία

Η αγαθή ψυχή του Ιμάμη τον πρόσταξε να αρνηθεί,
χαρακτηρίζοντας μια τέτοια εντολή σαν δολοφονική.

Όμως, απ' τον Μαχμούτ σουλτάνο θα εξοριστεί,
και από τον πιο πρόθυμο Φεΐζ Ιμάμη* θ' αντικατασταθεί,         *ο νεός σεϊχοϊσλάμης
που άμεσα υπογράφει, κατ' εντολήν, τη φετβα-διαταγή.

Για ''τους τύπους'' τη συντάξανε κάπως πιο ''μαλακή'',
που βέβαια παραβαίνοντας την οι Τούρκοι,
                                                          [ουδέποτε θα τηρηθεί,
και πλήθος ανυπεράσπιστων Ελλήνων.... θα εκτελεστεί.

Δεν διέφερε ουσιαστικά απ' του Σουλτάνου την εντολή,
στο ίδιο δολοφονικό αποτέλεσμα κι ετούτη οδηγεί.

           Έγραφε με υποκρισία, να εκτελεστούν 
           μόνο όσοι Γραικοί ''ύποπτοι'' θα κριθούν...

Η δολοφονική επιθυμία του Σουλτάνου ήτανε ''καμουφλαρισμένη'', 
(όπως τη χαρακτήρισε η προηγούμενη θρησκευτική ηγεσία η εκτοπισμένη)
αφού κατά τους Τούρκους ''όλοι'' ήτανε ύποπτοι (!)
                                                [και πλέον κάθε εκτέλεση θάταν δικαιολογημένη !
      
                *Απ' τους επαναστάτες στη Χίο, 
                                     [αργότερα* ο Φεΐζ Ιμάμης,  θα εκτελεστεί !         *1822
                 αφού σ' αυτό το μεγάλο έγκλημα είχε συνεργαστεί.        

Ποτάμια αίματος Ελλήνων ραγιάδων* σε όλη την αυτοκρατορία,   
που απ' τα ονόματα των σφαγιασθέντων θα γέμιζαν βιβλία.

Εκεί που είδε ο γραικο-ραγιάς τη περισσότερη μανία,
ήταν σε Ρόδο, Κύπρο, Θεσσαλονίκη, στην Πόλη βέβαια και στο Αϊβαλί,
τη Σμύρνη ξέχασα... 
                                  μα γενικά, ο Έλληνας δεν είχε τόπο να σταθεί.

        Γέμισε η Πόλη από Γραικούς σφαγμένους,
        και από νεκρούς με τους λαιμούς κομμένους,
        μέσα στους δρόμους να τους έχουν παρατημένους,
        έτσι που τα σκυλιά και τα κοράκια 
                        [ν' αρπάν κομμάτια απ' τους αδικοχαμένους.

Για να μεγαλώσει ο Σουλτάνος του όχλου τη μανία,
τους μακελεμένους Οσμανλήδες*,                                              *Οσμάν ή Οθμάν (Οθωμανοί)
                   [από τους Έλληνες επαναστάτες στη Μολδαβία,
που χωρίς μύτες, φρύδια κι αυτιά στη Πόλη από αυτούς έχουν σταλεί,
να κυκλοφορούν κατά ομάδες στους δρόμους, ο Μαχμούτ δίνει την εντολή.

Αυτό το άγριο θέαμα κάνει τους Οθωμανούς μπαρούτι...
και τ' άχτι τους βγάνουν στο γένος μας πιότεροι ακόμα Τούρκοι.

Το ποτάμι πήρε και τη ''προσφίλη'' τους, την καθεστηκυία τάξη...
Τώρα όπου κι αν γύριζε κανείς για να κοιτάξει,
σ' αγχόνες έβλεπε στις πόρτες τους με τα παιδιά τους, 
                                                                 [να είναι κρεμασμένοι,
οι προύχοντες γραικοί, οι έως τότε,
                                                 [ουδέτεροι κι αποστασιοποιημένοι !

Δεν κάναν διάκριση οι άγριοι, φερμένοι από τα βάθη της Ασίας,
οι πρωτόγονοι Μογγολο-οθωμανοί εκ της Ανατολίας,
αν ήταν ο Έλληνας ντυμένος πλούσια ή αν φορούσε πετραχήλι,
ή αν ήταν και πρώην οσποδάρος, 
                              [ή ακόμα κι αν με κάποιο Τούρκο ήτανε φίλοι...

Απ' το χωριό της γιαγιάς μου* το Ανδραμύτι,                         *Μαριάνθη Κυριακίδου-Κυριαζή
                                                                      [κι απ' τ' Αϊβαλί,
αμέτρητοι σκλάβοι από εκεί είχαν αλυσοδεμένοι φορτωθεί
για Κωνσταντινουπόλη, 
               [και στο Μπαρούκ παζάρ* τώρα πουλιόνταν οι φτωχοί.    *μεγάλο παζάρι στη Κων/λη

Οι σωματέμποροι ξελαρυγγιάζονταν όπως μανάβηδες στη λαϊκή,
"περάστε κόσμε... μόνο εικοσιπέντε γρόσια το κεφάλι...

        Αν δεν κιοτεύανε στη Πόλη ίσως δεν φτάναμε σ' αυτό το χάλι.

       Δεν έμεινε πόρτα από Ελληνικό σπίτι ή μαγαζί που να μη σπάσει,
       και εν συνεχεία να λεηλατηθεί, 
                                                 [κι απ' τα υπάρχοντά του να αδειάσει..

             ''Τα πράγματα αλλιώς θα ήτανε τώρα στην Πόλη...''
             λέγανε κάποιοι επιζήσαντες ιερολοχίτες, βρίζοντας όλοι,
             ''...κι εμείς, στο Δραγατσάνι, θα βγάναμε φτερά,
             αν βάζατε οι μυημένοι της Φιλικής στο ναύσταθμο φωτιά,
             χαράς το πράμα ρε κιοτήδες... 
                                                  [μπαρούτι κάνα δυό σακιά,
             θ' ανάβατε κάπου εκεί κοντά, 
             όπως τ' Αϊ Γιάννη, στη σκατόσκαλα*, σαν είμαστε παιδιά           *Μποκ ισκελεσί
             κι έτσι θα λαμπαδιάζανε οι μόλοι,
             και οι πυριτιδαποθήκες, βάρκες, καΐκια, στόλοι,
             και δεν θα φέρναν τώρα τα πλοία τους 
                                                [στη Πόλη τους κρεμασμένους,
             που βλέπετε πα' στα κατάρτια αφημένους
             τους αγωνιστές μας από το Γαλαξίδι,
             που άλλους κρεμάσαν κι άλλους περάσαν από λεπίδι.
             Άσε που χάθηκαν και τα δεκατρία μας πολεμικά
             που ήταν αραγμένα στο Γαλαξείδι, κι άλλα πολλά εμπορικά....''
                               _______________

"Σημείωση: 
Όταν οι Τούρκοι, φοβούμενοι το στόλο του, 
                                                         [κτυπήσαν το Γαλαξείδι              
οι περισσότεροι κάτοικοι είχανε ήδη φύγει,
κι έτσι κάψανε και αφανίσανε όσα και όσους βρήκαν.

Ο θρύλος λέει ότι στον Κορινθιακό χαθήκαν
και χρόνια πριν από τη Μάλτα, 
                      [''Γαλαξείδι γιοκ'' και τότε είπαν.


Να βρουν το δρόμο, τους οδήγησε ένα καράβι Αγγλικό,            
αλλιώς οι Τούρκοι ακόμα θάψαχναν για το λιμάνι αυτό.

Μα... προς τους Έλληνες, αυτό, δεν έπρεπε να ήταν φιλικό ?
για πέστε μου τί να σκεφτώ ? πέστε μου τι να υποθέσω εδώ ?                                          
                                               ________________                            "     

''Για νάμαστε δίκαιοι, γράφει ο συγγραφέας, πρέπει να τονιστεί,
ότι δεν έλαβαν μέρος όλοι οι Μουσουλμάνοι στη γενική σφαγή...
Απ' τους 400.000 που ήτανε στην Πόλη,
ζήτημα αν συμμετείχαν οι 15.000 όλοι κι όλοι...

Αμέτρητους Έλληνες οι Τούρκοι στα σπίτια τους είχανε κρύψει,

όπως πολλούς και οι Εβραίοι, βλέποντας μια σφαγή αθώων 
                                                                           [νάχει επίσημα αρχίσει''.

Ο Καλπούζος δεν παραλείπει να αναφέρει
ότι και στην Πελοπόννησο χιλιάδες Τούρκοι άμαχοι,
                                                       [πήγαν από Ελληνικό μαχαίρι.

Το επιχείρημα αυτό, κοινωνιολόγοι και ιστορικοί ερευνητές
και αρκετοί ακόμα πολιτικοί αναλυτές,
το χρησιμοποιούν με κυνισμό σε πάνελ στη Τιβή,
ότι κατά κάποιο τρόπο, 
                         ["έγκλημα στο έγκλημα" κι είμαστε πάτσι δηλαδή...
Το ισχυρίζονται φωνές που είναι ακόμη και στη βουλή,
πως είναι φίλοι μας οι Τούρκοι, όπως κι οι Γερμανοί !

Μα για σταθείτε ρε άνθρωποι μιά στιγμή,
και μην κρίνετε πρόχειρα (πολλοί από 'σάς κατ' εντολή).

Έγκλημα και στη Τρίπολη, χιλιάδων Τούρκων αμάχων η σφαγή,     
αλλά.... πώς να βρέθηκαν οι Τούρκοι στην Πελοπόννησο ?  και γιατί ?
Μήπως αγόρασαν ή νοίκιασαν κομμάτια 
                                      [απ' την Ρωμαιο-κατεχομένη Ελληνική αρχαία γη ?

Όχι, την άρπαξαν με τα όπλα,
                          και τσαμπουκαλίδικα εμείνανε εκεί,
''πατώντας'' πάνω στου κάθε Έλληνα το βιός μα και την κεφαλή,
φτύνοντας και μαστιγώνοντάς τον, όποια γουστάρανε στιγμή
ή τον σφάζαν επί τόπου,
                           αν δεν προσκυνούσε την Οθωμανική Αρχή...

Υπάρχει διαφορά στο ''κίνητρο'' που προκαλεί κάποια οργή,
κουρδισμένη τηλεπερσόνα παρουσιαστή ή αφηγητή,
που σχολιάζεις ντοκιμαντέρ χωρίς ντροπή...

Ποιο ήταν το κίνητρο... και σκότωναν τους Έλληνες οι Οθωμανοί ?
Μη χάσουνε την μάσα, από την εκμετάλλευση των σκλαβωμένων 
                                                                                   [στην κατακτημένη γη.
Και στο Μοριά ποιο ήταν κίνητρο... 
                                                         [και σκότωναν Τούρκους οι Γραικοί ?

- Μα για ν' απαλλαγούν απ' τον εξευτελισμό που υφίσταντο μιά ζωή...
όπως η περίφημη της πρώτης νύχτας γάμου ''δοκιμή''  
από τους Τούρκους, στους γάμους των γραικών τις νύφες,
και να πληρώνουν οι Έλληνες γαμπροί αποπάνω, 
                                                               [για τις δοκιμές, ταρίφες.

- Να σταματήσουν να αρπάζουν τα παιδιά τους και να τα γλεντάν'
νόμιμα οι παιδεραστές ηγέτες τους, μες τα χαρέμια που τα πάν',
μα και άλλοι... απίθανοι κι αφάνταστοι εξευτελισμοί,
που σε κάνουν ν' αγανακτείς,
                              [και καλύτερα να μην σου περιγραφούν αυτοί !

Μην συγκρίνετε λοιπόν ανόμοια πράγματα,
άχρωμα μισθωμένα τηλεοπτικά καθαρματο-φαντάσματα
άλλο οι δολοφονο-κατακτητές κι άλλο τα οδοφράγματα.
                            ______________


Στη Πόλη η σφαγή χωρίς κανένα έλεος συνεχιζόταν,
κι αντί να μετριάζεται όλο και απλωνόταν...
και ξάφνου μια αχτίδα ελπίδας λες από το πουθενά, όταν...

..... όταν.... ο Στρογκανώφ,  ο Ρώσος πρεσβευτής,                               *6 Ιουλίου 1821
γραφή του Τσάρου παραδίδει στον Σουλτάνο εν είδει διαταγής,
που του μηνύει, τόνο δίνοντας μιας αορίστου απειλής...

"Τα δικαιώματα των Χριστιανών Μαχμούτ να σεβαστείς".

Ο Σουλτάνος κάνει τον κουφό κι ουδόλως χαμπαριάζει,
μα όταν ο Ρώσος πρεσβευτής μπαγκάζια ετοιμάζει,
κι από την Πόλη χωρίς μιλιά για τη Ρωσία αναχωρεί,
ο Μαχμούτ καταλαβαίνει ότι δεν ''παίζει'' ο Ρώσος...
                              [σήμα πολέμου είναι αν πρέσβης ανακληθεί.

Διατάζει πανικόβλητος φιρμάνι να σταλεί:

    ''Να σταματήσουν οι χωρίς λόγο των Χριστιανών σκοτωμοί''

κάνοντας ξεκάθαρο να εννοηθεί ότι εξαιρούνται οι Φιλικοί.
Οι έρευνες γι αυτούς όπως και η δίωξη τους να συνεχιστεί....

Με τέσσερις πρόκες σε χοντρόκορμα πλατάνια είχανε καρφωθεί,
όσοι της Φιλικής Εταιρείας, από ρουφιανιές είχανε συλληφθεί...

Το φιρμάνι επίσης έγραφε ότι ο Σουλτάνος έδινε αμνηστία,
και ότι μπορούσαν να επιστρέψουν αυτοί που φύγαν, για σωτηρία
προς την Ευρώπη, την Οδησσό κι αλλού στην φιλική Ρωσία... 

Μα πώς να επιστρέψουν απ' τον Μοριά, αυτοί που γράφαν ιστορία,
που φύγαν από την Πόλη,
                                  [να παν' να πολεμήσουν για την παλιγγενεσία ?

          Η άτυπη αυτή γενοκτονία των γραικών του εικοσιένα τη χρονιά,
          έγινε το ''σύνορο δύο εποχών'' και στις συζητήσεις άκουγες,
                                                                                                     ["πριν τα δεινά
          συνέβησαν αυτά... και κείνα...''
                                                         [ή αντιθέτως, γίνανε μετά απ' αυτά.

Ενώ στην Πόλη και στη Βλαχία, 
                                            [γινόντουσαν όλα ετούτα τα τρομακτικά,
οι κατωμερίτες τους Τούρκους πολέμαγαν, 
                           [αλλά τρώγονταν και μεταξύ τους στο Μοριά.
 (Έτσι τους λέγανε στη Πόλη τους νότιους Έλληνες γενικά).

Ματοκυλίστηκε εκείνη των Ελλήνων η γενιά,
                        σ' ανατολή και δύση, και στο νοτιά και στο βοριά,
από τον Μαχμούτ τον Βήτα που ήταν Σουλτάνος κείνο τον καιρό,
από την εποχή του Υψηλάντη μέχρι την ανεξαρτησία μας και πάρα δω..

Ολέθρια ήταν για την επανάσταση η επέμβαση του Μεχμέτ Αλή,
του Αιγύπτιου Χεβίδη*, 
του Σουλτάνου Μαχμούτ υποτελή....               *αντιβασιλέας
                                    
        ''Να στείλεις στο Μοριά τον στόλο σου και όλο τον στρατό,

         αλλά να σε διατάξω επίσημα,             
                               [τους Έλληνες  να ''τελειώσεις''  δεν μπορώ,         
         γιατί οι Ιμάμηδες δεν βγάζουνε "φετβά" για τον σκοπό αυτό.
         Άκου το κόλπο και ακολούθησε τις οδηγίες που θα σου πω:
        "Θα αιχμαλωτίσεις και θα μεταφέρεις στην Αίγυπτο όλο τον πληθυσμό,
         κάθε Έλληνα γέρο, νέο, γυναίκα, ακόμα και μωρό...
         και να δεις πως θα τους (εξ)αφανίσουμε με τρόπο πονηρό...''

Το σχέδιο του Αιγύπτιου δια του υιού του Ιμπραήμ,
                                                                [εν μέρει θα εκτελεστεί,
κι οι περισσότεροι απ' τους Γραικούς την γλύτωσαν εκεί,
γιατί τους έσωσε ο στρατηγός Μαιζόν με Γαλλικό στρατό,
που ξαπόστειλε στον αγύριστο,
                                       [τον Ιμπραήμ από τον τόπο αυτό.

Κι αφού δεν μπόρεσε ο Μαχμούτ ο Βήτα, να αφανίσει τον Ελληνισμό,
το έτος χίλια οκτακόσια είκοσι οκτώ*,                                                                  *1828
φοβούμενος νέο ντοβρουτζά* από τον στόλο τον συμμαχικό,                         *κεραμίδα
τρελαίνει τους γραικούς με το φιρμάνι που σου παραθέτω εδώ.

"Διακρίνω ανάμεσα στους υπηκόους μου,
                                    [Μουσουλμάνους, Ιουδαίους και Χριστιανούς,
και δηλώνω ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά ανάμεσα σ' αυτούς,
και η διαταγή μου αμέσως να γίνει απ' όλους σεβαστή.''



Από τους Τούρκους απόγονους στη συνέχεια, 
                                                   [ουδόλως η διαταγή θα τηρηθεί...
Ο Ελληνισμός ξανά... 
                                   [και ξανά πιο άγρια κάθε φορά θα διωχθεί.

Στην Πόλη το 1955... τότε που και γω ήμουν εν ζωή,
δεν έμεινε άθικτο μήτε ένα σπίτι Ελληνικόμήτε ένα μαγαζί.


                      Απίστευτο μα ο οργανωτής, ο πρωθυπουργο-σουλτάνος,
                                           [ετιμωρήθηκε με έξη χρόνια φυλακή γι αυτό,
                      αφού δικάστηκε από το διάδοχο καθεστώς το δικτατορικό....
                      Αυτός ήτανε ο Μεντερές, που κατηγορήθηκε και γι άλλα,
                                             [και τέλος κρεμάστηκε μαζί με ένα υπουργό...
                                                           ____________


Κι αν όσοι δεν έχουν, βαθύτερες γνώσεις...
                                          όπως άλλωστε κι εγώ, ίσως να πουν,
και εύλογα με το δίκιο τους να αναρωτηθούν
πώς βρέθηκε κυβερνήτης, ο Έλληνας Υψηλάντης, της Βλαχίας,
που προ πολλού ήτανε κτήση,
                                        [της Οθωμανικής μεγάλης αυτοκρατορίας.

Είναι μπερδεμένη αλλά θα προσπαθήσω να στη πω την ιστορία,
με μία δική μου,
                  [κι ίσως αμφισβητήσιμη των πραγμάτων θεωρία:

«Στην ελληνική πόλη* του Βύζαντα και των Μεγαρέων,
στρατηγικό σημείο για την άμυνα των Ρωμαίων,    
απ' τη Ρώμη το 330, ο Κων/νος και όλοι οι υψηλο-θεσίτες οι μεγάλοι,
τη πρωτεύουσα μεταφέρουν αφού την ξανακτίσαν εκ βάθρων πάλι.
Δηλαδή ο αυτοκράτωρ και η αριστοκρατία της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.

Όλοι αυτοί που με ντόπιους ανακατευτήκαν στη διάρκεια μιας χιλιετίας,
δημιούργησαν μια νέα κάστα ευγενών,
αυτή των υπεροπτών Γραικο-ρωμαίων Φαναριωτών.  

Όταν κατέλαβε την αυτοκρατορία ο Μωάμεθ Βήτα ο πορθητής,
του άρεσε το όλο μεγαλείο και αυτοχρίστηκε συνεχιστής αυτής.

Η τάξη λοιπόν αυτή πού γύρω απ' το Πατριαρχείο είχε εγκατασταθεί,
''άλλαξε'', απλώς, αυτοκράτορα... 
                                  [και στη συνέχεια, απ' αυτόν, είχε χρησιμοποιηθεί,
αφού πλήρη εμπιστοσύνη του ενέπνεαν τώρα.... 
                                                               [οι μορφωμένοι σκλάβοι του αυτοί.

Ο Σουλτάνος κατόπιν αρκετών πολέμων και λόγω των διαδοχικών ηττών,
απ' τους Αυστρο-Ούγγρους και Ρώσους,
                                                      "ηναγκάσθη να έλθει είς συμβιβασμόν,
και κατόπιν υπογραφέντων συμφωνιών...
                                                          [από το πλήθος που κατείχε εδαφών'',
παραχωρεί κομμάτια και αυτονομία δίδει σε δύο εξ αυτών,
την Μολδαβία και τη Βλαχία, των παραδουνάβιων ως λέγονται χωρών.

Του επετράπη μόνο, η επιλογή οσποδάρων, (στα ελληνικά διοικητών),
μα όχι Τούρκων, αλλά εξ άλλων διαφορετικών εθνών. 
Αυστηρά απαγορεύουν δε στο οθωμανικό στρατό  
να εισέρχεται σε όλο τον παραδουνάβιο χώρο αυτό.

Στις αυτόνομες λοιπόν κτήσεις του,
                                          [και φόρου υποτελείς  Βλαχία και Μολδαβία,
όποιον απ' τους διοικητές δεν έβρισκε πειθαρχικό, τον άλλαζε με τη μία.

Είδε κι απόειδε απ' την απειθαρχία και τούρθε ιδέα,
να δώσει τη διοίκηση στους έμπιστους του Φαναριώτες, 
                                                        [όπου τα πήγαιναν πολύ ''ωραία''.

Κάπου εδώ όμως την πατάει με τον πατριώτη Αλέξανδρο Υψηλάντη,
που η αυτονομία που είχε 
                            [και η απουσία Τούρκικου στρατού του ήρθε γάντι.
Θα οργανωθεί και τους Βαλκάνιους θα συνάξει...
Ναι, τον Τούρκικο ζυγό απ' τις πατρίδες ν' αποτινάξει.

Στο Δραγατσάνι βέβαια τον πόλεμο θα χάσει,
απόδειξε όμως, πως οι Έλληνες για την Πατρίδα 
                         [αν χρειαστεί, ξεχνούν συμφέροντα και τάξη,
και θα αποδειχθεί αυτό αργότερα, 
                           [που μαθεύτηκαν μέλη της Φιλικής της Εταιρείας,
που ήταν πολλοί ιερείς, και Φαναριώτες 
                                   [της Ελληνο-Ρωμαϊκής της αριστοκρατίας.»
                           ________________

             
             Ανάγκη έχω να θυμίσω... να σταθώ,
             σ' εκείνο τ' απίστευτο το περιστατικό,
             πριν κλείσει τούτο το κατεβατό.

             Δεν αντιστάθηκα στο πειρασμό (;)... 
             σαν ξανα-ξεμαρμάρωσε ο βασιλιάς,
             έστω για λίγο,
                             [κι όσο βαστάει η λάμψη μιας φλασιάς.

Τριανταμία Οκτωβρίου του χίλια εννιακόσια δεκαοκτώ,                *31/10/1918
και οι Πολίτες με δάκρυα,
                                   [βλέπουνε τον Ελληνικό στρατό
στην Κωνσταντίνου Πόλη,
                                   [να παρελαύνει θριαμβευτής,
σαν τότε που ο Νικηφόρος Φωκάς,
                         [απ' την Καππαδοκία γυρνούσε νικητής...

Ο Ελληνικός στόλος δε στον Κεράτιο με τα πυροβόλα,
προς το παλάτι του Σουλτάνου νάχει στραμμένα όλα.

Παραληρούν από ενθουσιασμό οι Έλληνες,
                                                 [μά τότε οι σύμμαχοι εν τάχει,
σαν από κάποια άγνωστη συμφωνία,
                                          [στέλνουνε στόλο και στρατό σε νέα μάχη.

Δεν ξέρω το δέλεαρ και ποια η συμφωνία,
μα οι Κωνσταντινουπολίτες  με πικρία,
βλέπουν τα πλοία μας να φεύγουνε για την Ανατολία.

Τα διαδραματισθέντα στο Σαγγάριο και στη Σμύρνη,
έχουν καταγραφεί στου καθενός τη μνήμη.
                          _____________



1822   
            Η ''Ιερά η Συμμαχία''
               δυστυχώς είναι η αιτία
               που ενώ ο Ελληνισμός σφαδάζει
                οι Ευρωπαίοι κάνουν χάζι.
                διότι τίποτα να μην αλλάζει
                είχανε συμφωνήσει.


                Οι Χριστιανοί 'χαν μαρτυρήσει
                τόσους αιώνες στη σκλαβιά,
                κι οι Ευρωπαίοι ούτε λαλιά.

                Μα,  Αϊτινοί... πρώην σκλάβοι
                που φέρναν δεμένους με καράβι       
                σαν διώξαν τους κατακτητές,
                τους Γάλλους καταπιεστές...
                'κείνοι οι ελευθερωτές,                
                της αναγνώρισης επιστολή
                πρώτοι μας στέλνουνε  αυτοί.

                Με παραλήπτη Κοραή
                 ο πρόεδρος απ' την Αϊτή,
                 γράφει:
                                 "Όπως και σεις
                            φτωχοί 'μαστε κι εμείς,
                            μα εκατό κεινάν εθελοντές
                            και στο καράβι.... ο καφές
                            που βάλαμε 45 τόνοι,
                            να πωληθεί και σκόνη
                            μπαρούτι πάρτε...
                                                       και τουφέκια
                            τσακίστε τους, λευκά αδέρφια...
                              
                 
                Η πιο μεγάλη νίκη
                στον γέρο του Μοριά ανήκει
                τον Θόδωρο Κολοκοτρώνη
                που τον στρατό κατατροπώνει
                των Τούρκων σε ενέδρα.

                Η Επίδαυρος ορίσθη έδρα
                να τελεστεί συνέλευση
                ήτοι η Α΄ Εθνοσυνέλευση.
                
                Διοίκηση από "Βουλευτικόν"*          *Νομοθετικό,
                και "Εκτελεστικόν"*                           *Κυβέρνηση
                το πρώτο σύνταγμα προβλέπει
                που σε ευνομία αποβλέπει...                 
                             ________
                
                Β' Εθνοσυνέλευση
                τώρα, με την προσέλευση 
                του Θόδωρου Κολοκοτρώνη,
                μα, η δυσαρέσκεια απλώνει
                και εντείνεται η διαμάχη
                με εμφύλια νέα μάχη
                κι αμφίβολη τ' αγώνα,
                την έκβαση, τούτο τον χειμώνα
                κάνει η φαγωμάρα...
                Παντού υπάρχει παγωμάρα!
                            ________

                Σε Άγια Ελένη και Αγκάλη
                με μια απόβαση θα βγάλει
                δυο τρεις χιλιάδες ο Λογοθέτης
                που καταλάβαν καίριες θέσεις
                και λευτερώνει 'έτζι' τη Χίο.

                Κάθε στρατιώτη... κάθε πλοίο
                επιστρατεύουνε οι Τούρκοι.

               Ένα δολοφονικό μπουλούκι
                σαράντα χιλιάδες για αρπαχτή 
                κι επτά χιλιάδες τακτικοί
                θα κατακλύσουν το νησί. 
                Μαζί επιτίθενται όλοι αυτοί
                και την ανακαταλαμβάνουν
                με γιαταγάνια... 
                               που δεν προφθάνουν
                να σφάζουν χριστιανούς
                χιλιάδες πενήντα απ' αυτούς.
__________________________







*Οσποδάρος, ή Οσποδάριος ήταν διοικητικός τίτλος της Οθωμανικής διοίκησης που δήλωνε τον διοικητή ή ηγεμόνα μιας επαρχίας με σχετική αυτονομία, ήταν συνώνυμος του βυζαντινού όρου Δεσπότης.

*Μολδοβλαχία  Με τη σύνθετη ονομασία Μολδοβλαχία χαρακτηρίζονταν επί τουρκοκρατίας και λίγο πριν την Ελληνική Επανάσταση του 1821 οι ανατολικές παραδουνάβιες χώρες, (Ηγεμονίες), της Βαλκανικής, η Μολδαβία και η Βλαχία, που αποτελούσαν τότε επικυρίαρχα τμήματα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Οι παραδουνάβιες αυτές χώρες αποτελούσαν για τους Έλληνες τόπους οικείους στους οποίους μετανάστευαν και εγκαθίσταντο μόνιμα ή παρεπιδημούσαν επαγγελματικά ως λόγιοι, κληρικοί, έμποροι, αλλά και ως μισθωτές κτημάτων των Βογιάρων (μεγαλοκτηματιών).
Έτσι μαζί μ΄ αυτούς εξαπλώνοταν και ο ελληνικός πολιτισμός σ΄ αυτές. Ειδικότερα με την υποστήριξη των Φαναριωτών Ηγεμόνων, ο εξελληνισμός στην περιοχή είχε προχωρήσει και στα ανώτατα κοινωνικά στρώματα, όπως επίσης και ο εξευρωπαϊσμός. Πολλοί μάλιστα Βογιάροι μιλούσαν και έγραφαν ελληνικά και ορισμένοι γαλλικά και γερμανικά.
Η Μολδοβλαχία αποτελούσε κυρίως καταφύγιο όλων των καταδιωγμένων από τους Τούρκους Ελλήνων του ελλαδικού χώρου και τούτο από ένα σπουδαίο λόγο. Σύμφωνα με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου (1812) η Τουρκία δεν είχε το δικαίωμα μεταφοράς στρατού στις χώρες αυτές χωρίς προηγούμενη άδεια της Ρωσίας. Οποιαδήποτε παραβίαση αυτού του όρου θα προκαλούσε Ρωσοτουρκικό πόλεμο. Αυτός ήταν και ο λόγος που ξεκίνησε η οργάνωση της επανάστασης των Ελλήνων απ΄ αυτή την περιοχή τόσο εκ μέρους των μυημένων στη Φιλική Εταιρεία όσο και από τον Αλεξ. Υψηλάντη.

*Ιερός Λόχος ήταν στρατιωτικό σώμα που ιδρύθηκε από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη στη Φωξάνη, πόλη στα όρια της Μολδαβίας με τη Βλαχία, στα μέσα Μαρτίου του 1821 και συγκροτήθηκε από εθελοντές σπουδαστές των ελληνικών παροικιών της Μολδοβλαχίας και της Οδησσού, κυρίως. Ήταν η πρώτη οργανωμένη στρατιωτική μονάδα της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και του ελληνικού στρατού γενικότερα. Ο Υψηλάντης πίστευε πως οι νεαροί αυτοί θα μπορούσαν να αποτελέσουν την ψυχή του στρατού του. Γι’ αυτό τους ονομάτισε από το κλασικό όνομα του Ιερού Λόχου των Θηβών.

*Ο πρωτότοκος υιός του Ερτογρούλ Οσμάν το 1326 διαδέχεται τον πατέρα του. Εις την μικρήν αυτή ομάδα των Ογιούζων δίδει το όνομά του και από τον 13ον αιώνα ονομάζονται Οσμανλήδες (Οσμάν ή Οθμάν) και Οθωμανοί.

Οι Σελτζούκοι τοποθετούν εις τα σύνορά τους ως φρουρούς, του τότε κράτους του Ικονίου με τους Βυζαντινούς, την πολεμική αυτή ομάδα μετά των οικογενειών των και τα κοπάδια των, κάτι ανάλογον με τους Ακρίτας του Βυζαντίου. Μετά την κατάρευσιν της Σελτζουκικής εξουσίας από τους Μογγόλους, διαλύεται το Σουλτανάτον του Ικονίου και το 1300 είναι η χρονολογία γεννήσεως του Κράτους των Οσμανλήδων ή Οθωμανών Τούρκων.
Ο πρωτότοκος υιός του Ερτογρούλ Οσμάν το 1326 διαδέχεται τον πατέρα του. Εις την μικρήν αυτή ομάδα των Ογιούζων δίδει το όνομά του και από τον 13ον αιώνα ονομάζονται Οσμανλήδες (Οσμάν ή Οθμάν) και Οθωμανοί. Το νέον κρατίδιον οργανώνεται από Βυζαντινό αξιωματούχο τον Κιοσέ Μιχαήλ διοικητήν οχυρού ο οποίος συνελήφθη αιχμάλωτος από τον Οσμάν, γίνεται φίλος στενός και συνεργάτης, αφού εξισλαμίσθη. Εντός ολίγων ετών το ασήμαντον αρχικώς Εμιράτον γίνεται το ισχυρότερον Οθωμανικόν κρατίδιον εις την Μικράν Ασίαν και υποκαθιστά το Σουλτανάτον του Ικονίου.
Ο Οσμάν αναγνωρίζεται επισήμων διά διπλώματος ως υποτελής άρχων από τον Σουλτάνον του Ικονίου Αλασδδίν, και αυξάνει το Κράτος του γρήγορα. Η Φυλή του δεν εγκαταλείπει την νομαδικήν της ζωήν και συνεχίζουν τας επιθέσεις κατά γειτονικών περιοχών. Εις τα τέλη του 13ου αιώνος το Σουλτανάτον του Ικονίου αρχίζει να παρακμάζει, οι νομάδες εξεγείρονται και η εξέγερσις έχει θρησκευτικόν αιρετικόν χαρακτήρα.
Ο Ανδρόνικος Γ’ Παλαιολόγος προσπαθεί να σώση την Νίκαιαν. Οι Οσμανλήδες προλαμβάνουν αυτόν εμπρός εις την Χρυσούπολιν. Εκεί δίδεται το 1330 η σημαντικωτέρα μάχη μεταξύ Βυζαντινών και Οθωμανών. Προχωρούν προς τα δυτικά της Βιθυνίας και καταλαμβάνουν όλα τα Φρούρια γύρω από την Προύσαν. Τα στρατεύματα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας υπό τον αρχηγόν Μουζαλώνα το 1301 ηττώνται εις την μάχην της Νικαίας. Μετά την κατάληψιν της Νικαίας οι Οσμανλήδες παύουν τους επιθετικούς πολέμους, αδιαφορούν και διά τους Μογγόλους. Συγκεντρώνουν την προσοχήν των και τας βλέψεις των προς την παραλυμένην Βυζαντινήν Αυτοκρατορίαν και εις την αναδιοργάνωσιν του κράτους των.
Ο αδελφός του Οσμάν, ο Ορχάν Αλαντίν έχων το αξίωμα του Βεζύρη σχηματίζει μίαν σωματοφυλακήν από χριστιανούς αιχμαλώτους και άλλους σκλάβους αντιγράφων το σύστημα των Σουλτάνων της Αιγύπτου. Δημιουργεί δια πρώτην φοράν το Σώμα των Γενιτσάρων, το οποίον θα δημουργήση σπουδαίαν επίπτωσιν εις την ύπαρξιν της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο πραγματικός οργανωτής του σώματος των Γενιτσάρων είναι ο Μουράτ Α’ (1359-1389) ο κατακτητής της Βαλκανικής Χερσονήσου. Από το 1362 αρχίζει η συστηματική στρατολόγησις χριστιανοπαίδων εις τας ευρωπαϊκάς επαρχίας της Αυτοκρατορίας διά του περιφήμου νόμου «ντεβσορμέ», δηλαδή Παιδομάζωμα. Τα παιδιά αυτά εκπαιδεύονται και λαμβάνουν Μουσουλμανικήν Οθωμανικήν ανατροφήν. Διέρχονται από το προκαταρκτικόν στάδιον και εν συνεχεία εις την Αυτοκρατορικήν Φρουράν ως δόκιμοι ή εξέρχονται εις τον πόλεμον μετά του Σουλτάνου. Τον 15ον αιώνα είναι 2.000, επί Σουλεϊμάν Α’ φθάνουν τας 12.000 και κατά τον 17ον αιώνα ανέρχονται εις 100.000 οι Γενίτσαροι. Τα παιδιά εις την ανακτορικήν ακολουθίαν είναι επιλεγμένα διά τα διανοητικά και σωματικά των προσόντα. Από αυτό το σώμα αναδεικνύονται και στελέχη της ανωτέρας Διοικήσεως και στρατιωτικής Ιεραρχίας του Κράτους. Έχει πολλούς πολιτικούς και στρατιωτικούς η Οθωμανική Αυτοκρατορία μέχρι τα τέλη του 17ου και το DNA των πολιτικών συνεχίζεται.






Σύνταγμα της Επιδαύρου και Διακήρυξη Ανεξαρτησίας

  



* Η Πρώτη μεγάλη επιτυχία των Επαναστατημένων, Η πτώση της Τριπολιτσάς τον Σεπτέμβριο του 1821 -δυστυχώς συνοδευόμενη από ωμότητες εκ μέρους των πολιορκητών-, συμβάλει στο να ανατείλει το άστρο του Κολοκοτρώνη και υπήρξε καθοριστική για την εδραίωση του Αγώνα, μολονότι την ίδια περίοδο είχαν αρχίσει να απειλούν την ενότητα των αγωνιστών οι αντιθέσεις προκρίτων και στρατιωτικών. «Φθόνος και εμφύλιον μίσος κατατρώγει τα σπλάχνα μας» έγραφε ο Τρικούπης.


Γκραβούρα, Τριπολιτσά 1810

* Επιτυχίες του Αγώνα, Οι πτώσεις των φρουρίων Μονεμβασίας, Νεοκάστρου, Ακροκορίνθου (ενώ, αντίθετα, η απόπειρα πολιορκίας του Ναυπλίου αποδείχθηκε αποτυχημένη), αλλά στον κατάλογο των πληρεξουσίων της A´ Εθνικής Συνέλευσης της Επιδαύρου τον Δεκέμβριο του 1821 βλέπει κανείς ότι επικράτησαν οι πρόκριτοι, οι λόγιοι, οι κληρικοί, ενώ «πρόσκαιρος» Πρόεδρος εξελέγη ο Αλέξανδρος Μαυροκορδάτος.

Γενικός ενθουσιασμός επισφράγισε την ψήφιση του πρώτου προσωρινού πολιτεύματος της Ελλάδας, ενώ σύμφωνα με το κείμενο του όρκου των πληρεξουσίων 


«ορκιζόμεθα... να συσκεπτώμεθα εν ειλικρινεία καθαρά και αδελφική αγάπη, αδιαφορούντες περί των προσωπικών συμφερόντων μας...».

Ο Δημήτριος Υψηλάντης, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ο Οδυσσέας Ανδρούτσος και άλλοι από τους σημαντικούς αγωνιστές απουσίαζαν. 
Οι φυσιογνωμίες των Ανδρέα Μιαούλη και Κωνσταντίνου Κανάρη κυριαρχούν στις θάλασσες, ενώ το ελληνικό ναυτικό συνέβαλε στον αποκλεισμό του ανεφοδιασμού άρα και στην παράδοση του φρουρίου του Ναυπλίου στον Κολοκοτρώνη (Νοέμβριος 1822).




* Πρώτη αναγνώριση της ελεύθερης Ελλάδας, Η πρώτη χώρα που αναγνώρισε επίσημα την επανάσταση των Ελλήνων και τη διεκδίκηση της ελευθερίας τους, ήταν η Αϊτή, που τότε ονομαζόταν στα ελληνικά Χαΐτιον. 

Η Αϊτή ήταν μια ανεξάρτητη, αλλά πολύ φτωχή χώρα – προϊόν της Γαλλικής Επανάστασης. Ο Αδαμάντιος Κοραής μαζί με άλλους επιφανείς Έλληνες, είχε γράψει μια επιστολή στον τότε πρόεδρο της Αϊτής, Ζαν Πιερ Μπουαγέ, στην οποία ζητούσαν βοήθεια για την επανάσταση. 

Ο Αϊτινός πρόεδρος απάντησε με μια επιστολή, στην οποία έλεγε ότι η χώρα του ήταν πολύ φτωχή και δεν είχε ολοκληρώσει τον αγώνα της εναντίον των Γάλλων αποικιοκρατών. Έτσι, δεν ήταν σε θέση να ενισχύσει οικονομικά την Ελλάδα. 

Αναγνώριζε, όμως, το δικαίωμα των Ελλήνων γι’ αυτοδιάθεση και μιλούσε με θερμά λόγια για την επανάσταση. «Με μεγάλο ενθουσιασμό μάθαμε ότι η Ελλάδα αναγκάστηκε τελικά να αρπάξει τα όπλα, για να αποκτήσει την ελευθερία της και της θέση που της ανήκει ανάμεσα στα κράτη. Πολίτες, μεταφέρετε στους συμπατριώτες σας τις θερμότερες ευχές για απελευθέρωση, που σας στέλνει ο λαός της Αϊτής», έγραφε μεταξύ άλλων ο Ζαν Πιερ Μπουαγέ. 


* Το ξεσήκωμα της Χίου μετατρέπεται σε καταστροφή,  1η απόπειρα ανεπιτυχής: Στις 27 Απριλίου 1821 ο Υδραίος Ιάκωβος Τομπάζης φτάνει στη Χίο με 25 πλοία με σκοπό να παρακινήσει τους Χιώτες να εξεγερθούν κατά των Τούρκων. 
Την περίοδο αυτή η Χίος διαθέτει μία μεγάλη και ακμάζουσα ελληνική κοινότητα που ευημερούσε βασιζόμενη στην καλλιέργεια της μαστίχας. Απολαμβάνει μάλιστα σημαντικά προνόμια από τους Οθωμανούς, για τους οποίους η μαστίχα ήταν ιδιαίτερα σημαντικό προϊόν. Συνέπεια των προνομίων ήταν η μεγάλη αύξηση του πληθυσμού του νησιού, που αριθμούσε το 1822 περισσότερους από 100.000 κατοίκους.  
Οι πρόκριτοι και κάτοικοι της πόλης έχουν την αντίθετη άποψηΔημογέροντες σε κρυφή συνάντηση εξηγούν στον Υδραίο τους λόγους που δεν μπορούν να δώσουν βοήθεια. Ο περισσότερος πληθυσμός ήταν άοπλος, άπειρος και απροετοίμαστος. Ο Τομπάζης συμφωνεί και φεύγει από το νησί όπως του ζητούν, μαζί με το στόλο 3 μέρες μετά άπρακτος από το νησί. 


Οι ντόπιοι Τούρκοι αρχίζουν ανακρίσεις και ζητούν από τους Χιώτες να παραδώσουν ό,τι όπλα είχαν και να μην κυκλοφορούν τις βραδινές ώρες. Μετά από μερικούς μήνες ζητούν στρατιωτική βοήθεια από το σουλτάνο που του στέλνει 1000 στρατιώτες από την Κωνσταντινούπολη και 200 από την Κρήτη. 

Πίνακας, Καταστροφή της Χίου

2η απόπειρα επιτυχής μεν αλλά:  Το Σάββατο 11 Μαρτίου του 1822 ο Αρχηγός της επανάστασης στη Σάμο, Λυκούργος Λογοθέτης, φτάνει στη Χίο με το Χιώτη Μπουρνιά και με 2500-4500 άνδρες (ο στόλος ήταν 8 μπρίκια και 30 βοηθητικά πλοία). Η απόβαση του Λογοθέτη έγινε ταυτόχρονα στον κόλπο της Αγίας Ελένης και στην Αγκάλη.  Η απελευθέρωση της Χίου έγινε δεκτή από τους Χιώτες με ένα αίσθημα φόβου σχετικά με την έκβαση της επανάστασης. Μάλιστα πολλοί Χιώτες πλούσιοι φεύγουν από το νησί.
Μόλις οι Τούρκοι στην Κωνσταντινούπολη μαθαίνουν το γεγονός της επανάστασης της Χίου, στέλνουν τον Τουρκικό στόλο με ναύαρχο τον Καρά Αλή. Στις 30 Μαρτίου 1822 ο Τουρκικός στόλος (46 πλοία και 7000 στρατιώτες) φτάνει στο βόρειο τμήμα του νησιού. Λίγες ώρες μετά ενώνονται με άλλους ομοεθνείς τους που βγήκαν από το κάστρο και ξεκινούν τη σφαγή, τις λεηλασίες και το κάψιμο της πόλης. Ο Λογοθέτης και ο Μπουρνιάς αποχώρησαν προς το εσωτερικό του νησιού, λέγοντας το σύνθημα «ο σώζων εαυτό σωθήτω».

Χωρίς σημαντική αντίσταση ο Οθωμανικός στρατός προχώρησε σε εκτεταμένες λεηλασίες και σφαγές άμαχου πληθυσμού, παρόλο που η συντριπτική πλειονότητα του νησιού δεν έκανε τίποτα για να προκαλέσει τη σφαγή καθώς δεν συμμετείχε στην εξέγερση κατά της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. 
Κατάφεραν να διαφύγουν περίπου 20.000. Όσοι έζησαν πουλήθηκαν από Εβραίους δουλεμπόρους σε παζάρια της Δύσης και της Ανατολής. 

Χαρακτηριστική η μαρτυρία του Τούρκου τοποτηρητή της Χίου Βαχίτ πασάς, που καταγράφει τα συμβάντα:  «τους μεν ηλικιωμένους επέρασαν (οι μουσουλμάνοι) γενναιότατα εν στόματι μαχαίρας, παρομοίως και τας ηλικιωμένας γραίας, την δε κινητήν περιουσίαν αυτών ελεηλάτησαν… τας δε ωραίας κόρας των και τους τρυφερούς νεανίσκους των ηχμαλώτισαν. Το αίμα έρρευσε ποταμηδόν …". 

Μαζί με την αναφορά του αποστέλλει  μαζί και 5 φορτία με κομμένα κεφάλια και 2 φορτία κομμένα αυτιά. Καταμετρώντας τους νεκρούς αναφέρει κεφάλια ιερέων, προεστών και ανταρτών 1.109, «τελειωθέντες εν στόματι μαχαίρας» 25.000, σκλαβωμένα αγόρια και κορίτσια 5.000.

Καθ' όλη τη διάρκεια της επανάστασης ο Μπουρνιάς διαπληκτιζόταν με τον Λογοθέτη για το ποιος είναι αρχηγός και ποιος υπαρχηγός.  Η φιλονικία και η απερισκεψία του Μπουρνιά  οδήγησε στη Σφαγή και Καταστροφή της Χίου.  Είναι δε τέτοια η ντροπή για τη συμφορά αυτή που δεν υπάρχει ούτε ένα μνημείο της σφαγής στη Χίο. 

* Άστρος B´ Εθνική Συνέλευση,  Απρίλιος του 1822 ψηφίζεται το νέο αναθεωρημένο Σύνταγμα, με προοδευτικές διατάξεις που αποτελούσαν απηχήσεις των φιλελεύθερων γαλλικών συνταγμάτων, περιορίζοντας την εξουσία του Μαυροκορδάτου και αφήνοντας για μια φορά δυσαρεστημένους στρατιωτικούς αλλά και νησιώτες, Ρουμελιώτες και Φαναριώτες. Ο Κολοκοτρώνης υπογράφει μόνο και μόνο για να μη θεωρηθεί ότι ακολουθεί αντεθνική στάση.

Ο Δημήτριος Υψηλάντης ασυμβίβαστος δεν προσέρχεται να υπογράψει. Αποτέλεσμα, η περίοδος που ακολούθησε να διχάσει περισσότερο τους Ελληνες και να βαθύνει την εμφύλια διαμάχη. Προσωπικές φιλοδοξίες, συμφέροντα, τοπικιστικό και φατριαστικό πνεύμα καθιστούσαν αμφίβολη την έκβαση του Αγώνα της ανεξαρτησίας σε κρίσιμες στιγμές του.

______________________________________

* Για τη σειρά των αναρτήσεων ''Ιστορίες της Ιστορίας'' 
συνεργάστηκαν οι Π. Ματαράγκας και Κ. Ραπακούλια
_____________________________________________


Οι πηγές σημειώσεων και πληροφοριών για το παρόν αφιέρωμα:

- Χρονικό, ''Άγιοι και δαίμονες εις ταν Πόλιν'' 
του Γιάννη Καλπούζου, από τις εκδόσεις Ψυχογιός
- http://www.hellenicparliament.gr/
- https://el.wikipedia.org/
- http://www.sansimera.gr/
- www.chioshistory.gr/


 σκέψεις..λεύτερες 
   πολιορκημένες   

1 σχόλιο: